Bờ Đậu là địa danh thuộc xã Sơn Cẩm và Cổ Lũng của huyện Phú Lương, cách thành phố Thái Nguyên chừng 15km. Nơi đây có nghề làm bánh chưng truyền thống nức tiếng. Từ thời kháng chiến chống Pháp, bánh chưng Bờ Đậu đã nổi tiếng và được những người lái xe đường dài trên tuyến phía bắc truyền nhau.

Bánh chưng bờ đậu được làm từ gạo nếp nương của vùng rừng Định Hóa, thịt lợn sạch của người dân tộc, dưới bàn tay lành nghề của người dân Sơn Cẩm. Bánh chưng bờ đậu mang hương vị đặc biệt mà không nơi nào có được. Bên cạnh đó, lá rong dùng để gói bánh là lá rong rừng, mọc hoàn toàn tự nhiên và được thu hái tại vùng núi Na rỳ của tỉnh Bắc Kạn nên khi luộc xong màu bánh trông rất đẹp mắt.

Không cần phải chờ đến tết âm lịch bạn mới được thưởng thức, bánh chưng bờ đậu được người dân trong và ngoài tỉnh sử dụng quanh năm. Và được xem như là một món quà đặc sản của vùng núi rừng Phú Lương khi mà có dịp đi qua Thái Nguyên mọi người thường mua về làm quà.

Bóc chiếc bánh chưng Bờ Đậu, vỏ bánh xanh mướt, dẻo, nhân bánh bùi ngậy pha chút cay cay, thơm thơm của hạt tiêu, cảm giác như cả đất trời cùng hòa quyện trong từng chiếc bánh và câu chuyện Lang Liêu dâng bánh được học thuở thiếu thời lại hiển hiện.

Tiếng Tày, coóc mò có nghĩa là sừng bò (coóc: sừng, mò: bò). Gọi thế vì bánh có hình chóp nhọn, trông giống sừng bò. Bánh làm bằng gạo nếp, gói bằng lá chuối hoặc lá dong, không nhân.

Bánh cooc mò được làm từ loại nếp ngon nhất mà bà con vùng núi cao trồng trên nương nên hương vị rất ngon, thơm, vị ngọt, dẻo, có thể ăn no mà không thấy ngán. Muốn làm được những chiếc bánh xinh xắn, thơm ngon cũng đòi hỏi sự khéo léo, tỉ mỉ nơi người làm bánh. Gạo nếp phải được vo với nước lã nhiều lần cho đến khi nước vo gạo trong suốt. Tiếp tục ngâm nếp vài giờ cho nếp mềm. Lá chuối xé miếng vuông, cuộn lại thành hình chiếc phễu rồi đổ nếp vào bên trong, vỗ nhẹ bên ngoài cho nếp chặt lại, gấp mép lá và dùng lạt mềm buộc bánh.

ông đoạn buộc lạt thoạt nhìn tuy đơn giản nhưng lại là khâu quan trọng nhất, quyết định chất lượng của chiếc bánh. Nếu buộc lạt lỏng quá thì khi nấu bánh sẽ bị vào nước, nhão, không ngon. Nếu buộc lạt chặt quá, hạt nếp sẽ không nở, bánh bị sần, không dẻo và không thơm.

Dưới những đôi tay thoăn thoắt của các chị các mẹ, chẳng mấy chốc đã gói đầy rổ bánh. Bánh cooc mò đặc sản Thái Nguyên được xâu thành từng cặp hoặc từng chùm nhỏ, cho vào nồi luộc khoảng hai giờ là bánh chín. Bánh cooc mò có màu xanh nhạt của lá chuối, vị dẻo, thơm thanh khiết hương thơm của ruộng đồng vùng núi cao. Tuy bánh không có nhân nhưng càng nhai càng cảm nhận được vị thơm, béo, dẻo ẩn chứa trong từng hạt nếp. Người ưa ngọt có thể ăn bánh cooc mò kèm mật ong hay đường kính.

Người Tày, Nùng làm bánh cooc mò quanh năm và bánh được bày bán tại các chợ phiên. Trong những dịp đặc biệt như mừng đầy tháng, thôi nôi thì mọi gia đình đều làm bánh cooc mò. Muốn thưởng thức món bánh này du khách cũng có thể đến Trung tâm thương mại Đồng Quang hoặc chợ Thái, chỉ với 20 nghìn đồng du khách đã có trên tay chùm bánh cooc mò thơm nồng, quyến rũ

Đây là một loại bánh đặc sản của người Tày Thái Nguyên. Bánh được làm vào tết Thanh Minh. Bánh có màu xanh, hình tròn và thường bị nhầm với bánh giầy của người miền xuôi.

Bánh ngải của người Tày đặc biệt ở chỗ, nếp được dùng làm bánh là loại nếp nương, không được lẫn gạo tẻ. Nhân bánh thường được người dân chế tác thủ công bằng mật mía vì vậy khi ăn sẽ cảm nhận được vị ngọt tự nhiên không thể nhầm lẫn.

Bánh ngải dễ ăn, mát và không ngấy. Vị hăng hăng, thơm thơm là lạ của lá ngải như dung hòa cái dẻo, cái ngọt của nếp, của đường, miếng bánh có sự tươi non của đồi nương, cái hoang dã của lá rừng như gói cả mùa xuân trong mát.
Tuy nhiên, vì bánh chỉ được làm vào tết thanh minh, vì vậy dù bạn đế Thái Nguyên củng sẽ khó có cơ hội để thưởng thức loại bánh này.

Chè búp từ lâu đã là đặc sản nổi tiếng của Thái Nguyên. Cho dù bạn có đi đâu, về đâu khi nhắc đến chè mọi người đều nghĩ ngay đến chè Thái Nguyên. Hương vị của Trà Thái nguyên từ lâu đã đi vào thi ca nhạc họa.

Không một vùng đất nào trên cả nước có thể tạo ra được một sản vật quý như chè Tân Cương Thái Nguyên. Do khí hậu và thổ nhưỡng của vùng đất này phù hợp với cây chè mà tạo lên hương vị ngon đặc biệt. Hương vị của chè Thái Nguyên có lẽ không phải bàn cãi nhiều. Trong mỗi chúng ta, hầu như ai cũng đã một lần được thưởng thức chè Thái Nguyên.

Tuy nhiên, có lẽ để thưởng thức chè Thái Nguyên chính gốc vừa mới sao thì không phải ai cũng có cơ hội. Vì vậy, nếu đến Thái Nguyên bạn hãy một lần thưởng thức chè ngon Thái Nguyên chính gốc nhé.

Định Hóa là một huyện vùng cao của Thái Nguyên, vùng đất nằm ẩn sâu trong những quả đồi và thung lũng. Đường lên Định Hóa bạn sẽ cảm nhận được một màu xanh mướt của núi rừng. Thiên nhiên hoang dã, không khí trong lành và hầu như bạn sẽ thấy không có một chút bụi bặm nào.

Nói như vậy không có nghĩa Định Hóa là một huyện heo hút mà ngược lại. Đường lên định hóa được miêu tả “Rừng Cọ đồi trè, rừng xanh ngào ngạt” mang đậm chất của núi rừng miền Bắc. Chính vì cảnh sắc thiên nhiên, khí hậu ôn hòa đã tạo lên một sản vật đặc biệt của Định Hóa. Đó chính là lúa nếp nương. Đây là nguyên liệu chính để làm bánh trưng bờ đậu hay bánh cooc mò người tày.

Cơm Lam là loại cơm đặc sản sản chỉ có đến với Thái Nguyên bạn mới cảm nhận hết được vị ngon ngọt của sự kết hợp giữa gạo nếp và những ống nứa non. Cách làm tương đối đơn giản. Ống nứa non chặt thành từng khúc rồi đổ gạo vào, bịt chặt bằng lá tre sau đó nướng trên lửa. Tuy nhiên, để có được một ống cơm ngon phải dựa vào kinh nghiệm mới nhận biết được khi nào gạo chín.

Khi ăn thì róc hết lớp vỏ nứa bị cháy, cắt ống cơm lam thành từng khoanh, bày ra đĩa, khoanh cơm mịn màng như khúc giò, mùi thơm mời gọi khách phương xa nếm thử. Cơm nếp lam có thể để được cả tuần mà không bị thiu hay vữa. Cơm lam ăn với muối vừng vừa dân dã vừa mộc mạc, vừa đậm đà khó quên.

Xóm An Long, xã Bình Long được nhiều người biết đến bởi nghề làm đậu phụ thơm ngon. Đậu phụ Bình Long là một trong những sản vật đặc biệt trên đất Võ Nhai để lại nhiều ấn tượng với ai đã một lần thưởng thức. Nơi đây có gần 30 hộ dân làm đậu phụ, trung bình mỗi ngày các hộ dân làm khoảng 20kg – 30kg đậu.

Vì đậu Bình Long được ép trong khuôn lớn nên bìa đậu to bản, không quá cứng mà cũng chẳng quá mềm. Đậu ở đây cũng được bán hết sức đặc biệt họ không bán từng bìa mà bán theo cân, với 20 nghìn đồng/1kg đậu, đủ để đại gia đình quây quần bên mâm cơm với nhiều món ngon chế biến từ đậu. Đậu Bình Long ăn khá béo ngậy nên có thể ăn khi còn nóng chỉ cần cắt ra chấm mắm tôm chanh sẽ cảm nhận vị thơm ngậy riêng biệt. Còn không thì có thể cắt nhỏ, rán vàng, chấm nước mắm chanh ớt ăn kèm rau sống như những loại đậu khác, cầu kỳ hơn đậu phụ kết hợp với một số thực phẩm khác: thịt lợn, cà chua là có ngay món ngon dân dã trong bữa cơm gia đình.

Hà Châu là một xã của huyện Phú Bình Thái Nguyên, cách Thái Nguyên 30km về hướng Nam. Nơi đây nổi tiếng với các sản vật thiên nhiên như măng tre, trám rừng bên cạnh đó là các loại rau củ quả được trồng khá nhiều.

Trong các sản vật thiên nhiên ban tặng cho người dân Phú Bình thì trám đen một trong những đặc sản nổi tiếng của mảnh đất Hà Châu. Trám đen là cây thân mộc, có thể sống trên một trăm năm, ra hoa vào tháng hai, chín quả vào tháng bẩy, quả trám hình thoi, khi chín có màu đen, cùi trám màu vàng, hạt trám nhọn hai đầu, nhân trám trắng ngần. Theo người dân xã Hà Châu, cây trám đen được trồng bằng hạt tại Hà Châu từ hàng trăm năm trước. Trung bình từ 7-8 năm cây trám mới cho quả, tỷ lệ cây cái chỉ chiếm khoảng 30%.

Do hợp thổ nhưỡng nên quả trám trồng ở Hà Châu rất đặc biệt: bùi, thơm, chặt thịt hơn hẳn trám được trồng ở các địa phương khác, bởi thế trám đen đã trở thành đặc sản của mảnh đất này. Đến kỳ thu hoạch, người dân hầu như không phải mang ra chợ, tư thương về đặt mua tận nhà, thậm chí còn đặt mua cả cây khi trám bắt đầu đơm quả. Nhiều người ở tận Hà Nội, Hải Phòng cũng tìm đến Hà Châu mua trám. Quả trám Hà Châu nhờ thế trở thành đặc sản vươn ra khỏi Thái Nguyên về nhiều miền đất nước.